งาน “ปอยหลวง เพื่อแม่น้ำกก สาย รวก โขง”
เมื่อวันเสาร์ที่ 21 มิถุนายน 2568 ที่ขัวศิลปะ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย ภาคประชาชน นักวิชาการ ศิลปิน และเยาวชนในจังหวัดเชียงราย ร่วมจัดกิจกรรม “ปอยหลวงเพื่อแม่น้ำกก สาย รวก และโขง” เพื่อส่งเสียงสะท้อนถึงปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำสายสำคัญของภาคเหนือ ที่กำลังส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน
โดยมีการเสนอข้อเรียกร้องและข้อสังเกตที่สำคัญ 4 ประเด็น ดังนี้:
1. ข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลไทย
เร่งเจรจากับรัฐบาลพม่าและจีน เพื่อยุติการทำเหมืองแร่หายาก (แรร์เอิร์ท) บริเวณต้นน้ำกกและแม่น้ำสาย ซึ่งเป็นต้นตอของสารโลหะหนักที่ปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำ หยุดการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ไม่ยั่งยืน เช่น การสร้างฝายดักตะกอนที่ไม่สามารถกักเก็บสารพิษได้จริง ตั้งคณะกรรมการแก้ปัญหาอย่างมีส่วนร่วม โดยรวมประชาชนและนักวิชาการเป็นสมาชิก จัดสรรงบประมาณเพื่อการฟื้นฟูและป้องกันมากกว่าการใช้งบกับโครงการที่ไม่แก้ปัญหาระยะยาว ตรวจสุขภาพประชาชนในพื้นที่เสี่ยง เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพในระยะยาว
.
2. ข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลจีน
เรียกร้องให้รัฐบาลจีนและบริษัทเหมืองแร่ในรัฐฉานและคะฉิ่น แสดงความรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดขึ้นในฝั่งไทยเสนอให้มีการเจรจาระหว่างรัฐต่อรัฐ เพื่อหาทางออกอย่างเป็นธรรมต่อทุกฝ่าย
3. ข้อเสนอจากภาคประชาชนและนักวิชาการ ย้ำว่า “การยุติการทำเหมืองต้นน้ำ” เป็นทางออกเดียวที่แท้จริง หากปล่อยให้ดำเนินต่อไป จะไม่มีมาตรการใดที่แก้ปัญหาได้ และเรียกร้องให้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ ตั้งข้อสังเกตถึงความไม่โปร่งใสของภาครัฐ ในการเปิดเผยผลตรวจคุณภาพน้ำ ที่ประชาชนไม่เชื่อมั่นว่า “ไม่เกินมาตรฐาน” เสนอให้ยกระดับประเด็นนี้สู่เวทีนานาชาติ โดยเฉพาะเวทีสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ เพื่อให้เป็นปัญหาระดับข้ามพรมแดน
4. ข้อสังเกตสถานการณ์ปัจจุบัน สารพิษกำลังสะสมในพืช ปลา สัตว์น้ำ และร่างกายมนุษย์อย่างต่อเนื่อง ยังไม่มีระบบเฝ้าระวังที่ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพในการติดตามผลกระทบ
กิจกรรมในครั้งนี้ เป็น “เสียงแห่งการปกป้องแม่น้ำ” จากชุมชนเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมให้กับสิ่งแวดล้อมและคนรุ่นต่อไป
