ไอ่หานหมี ( นิทานของชาวไทยวน)

พระรูปหนึ่ง ซึ่งมีนิสัยตระหนี่มาก วันหนึ่งก็ทำอุบายใช้เด็กเกเรคนหนึ่ง ให้ไปลักควายของชาวบ้านไปซ่อนไว้ที่ท้ายวัด แล้วแสดงตัวเป็น " พระหมอดู"

เมื่อเจ้าของควายไปขอให้ช่วยทำนาย พระบอกว่าตามตำรา แล้วควายนั้นจะอยู่ที่ท้ายวัด เมื่อเจ้าของควายไปพบควายของตน จึงเข้าใจว่าพระรูปนี้ดูหมอดูแม่นจริง ทำ ให้เล่าลือกันทั่วไปและชาวบ้านต่างก็พากันนำของมาถวายจนทำให้พระรูปนั้นอยู่ดีกินดี

อยู่มาคราวหนึ่ง ควาญช้างสองคนชื่อ อ้ายใจ กับ อ้ายคอ ลักเงินของเจ้าเมืองไปซ่อนไว้ที่เสาช้าง เจ้าเมืองจึงให้อ้ายใจและอ้ายคอเอาสัปคับไส่หลังช้างไปรับพระรูปนั้นมาทำนาย เมื่อ ๒ คนไปรับพระมาถึงกลาง ทางใกล้จะถึงเมือง พระก็หนักใจ เพราะตัวเองไม่มีวิชาด้านการทำนายเลย จึงนั่งบ่นบนหลังช้างมาตลอด ทางว่า " ใจคอ ๆ" ความช้างทั้งสองได้ยินเข้าก็ตกใจ เข้าใจว่าพระรู้ว่าตนเป็นขโมยจึงสารภาพว่าทั้ง สองนั้นลักเงินของเจ้าเมืองไปจริง จึงขอพระรูปนั้นให้บอกเพียงที่ซ่อนเงินแก่เจ้าเมืองเท่านั้น เมื่อได้ เงินมา เจ้าเมืองก็รู้ได้ว่าควาญช้างทั้งสองลักเงินไป จึงสั่งฆ่าเสียทั้งคู่และให้รางวัลแก่พระพร้อมทั้งให้สึก และมอบเรือนให้อยู่นอกเมืองพร้อมทั้งให้ทรัพย์สินและให้เมียด้วย พร้อมทั้งแต่งตั้งให้เป็นโหรประจำเมือง

วันหนึ่งผัวเมียทั้งสองไปเก็บผักหาฟืนฟืนในป่า บังเอิญไปพบหมี ผัวกลัวจึงทิ้งมีดหนี ฝ่ายเมียก็ใช้มีด นั้นฆ่าหมีได้ ส่วนผัวเมื่อถึงบ้านแล้วก็เข้านอนคลุมโปงด้วยความกลัว เมื่อเมียถึงบ้านก็เรียกให้ผัวเปิดประตูรับ ตอนแรกผัวก็กลัวอยู่ ครั้นรู้ว่าเมียฆ่าหมีตายแล้วจึงไปบอกแก่เจ้าเมืองว่าตนเองฆ่าหมี เจ้าเมืองจึง ยกย่องว่าเก่งกล้าแล้วแต่งตั้งให้เป็นนายด่านและตั้งชื่อว่า " ไอ้หันหมี"

วันหนึ่งมีข้าศึกมาประชิดเมือง เจ้าเมืองได้สั่งไอ้หันหมีไปรบ เมื่อเดินทางไปถึงกลางป่ามันก็หลบ ไปซ่อนอยู่ที่ในพุ่มกระเช้าสีดาบนต้นไม้ เมื่อข้าศึกมาถึงที่นั้น ไอ้หันหมีก็ตัวสั่นจนกอของกระเช้าสีดาขาดและ ร่วงลงไปกลางหมู่ข้าศึก ฝ่ายข้าศึกตกใจนึกว่าไอ้หันหมีมีฤทธิ์ดำดินบินบนได้ก็แตกตื่นหนีไป เจ้าเมืองจึง แต่งตั้งให้เป็นอำมาตย์ใหญ่มีหน้าที่ป้องกันเมืองอีกด้วย

ข้อมูล ฮักแม่สาย